Knjiga Stevan Knićanin u Velikom Bečkereku u izdanju Udruženja istoričara Zrenjanin eksplorativa biće predstavljena u petak, 27. marta 2026. godine, sa početkom u 19 časova u Malom salonu Narodnog muzeja Zrenjanin. O životu i delu Stevana Knićanina i njegovim vezama sa Zrenjaninom govoriće autor, istoričar i arhivski savetnik dr Filip Krčmar.
Promocija knjige o Stevanu Knićaninu je odličan povod da se javnosti predstave, prvi put zajedno nakon mnogo godina, portreti četiri velikana srpske nacionalne istorije 19. veka koji se čuvaju u stalnoj postavci i depoima Narodnog muzeja Zrenjanin. Pored Knićaninovog, tu su još i portreti njegovih saboraca, vođa srpskog narodnog pokreta u Revoluciji 1848/49. godine: patrijarha Josifa Rajačića, vojvode Stevana Šupljikca i vožda Đorđa Stratimirovića. Između dva rata, ovi portreti su činili organsku celinu i krasili Baroknu salu današnje Gradske kuće. Vremenom su razdvojeni, ali su srećom našli svoj put do zrenjaninskog Muzeja, gde se i danas nalaze.
Stevan Knićanin (Knić, 1807 – Beograd, 1855) je bio srpski vojvoda, general i vođa dobrovoljačkih odreda Kneževine Srbije koji su se u Revoluciji 1848/1849. godine borili na strani srpskog narodnog pokreta u Južnoj Ugarskoj. Pobednik u bitkama kod Tomaševca (5. decembar 1848) i Pančeva (2. januar 1849), istrajni branilac poslednjeg srpskog uporišta – Titelskog platoa (u leto 1849), Knićanin je svojim učešćem u vojnim zbivanjima tokom Revolucije odigrao značajnu ulogu u istoriji srpskog naroda severno i južno od Dunava i ostao upamćen kao jedan od najuspešnijih vojskovođa svog doba. Srpska, ali i evropska štampa je o njemu pisala često, sa pohvalama i u superlativima, pa se bez preterivanja može reći da je Knićanin bio ličnost evropskog formata, ugledan i poštovan u razmerama koje su daleko prevazilazile granice Kneževine Srbije.
O njegovoj vojničkoj veličini i junaštvu svedoče odlikovanja i brojna priznanja koja je za života stekao, kao i okolnost da je poslužio kao inspiracija nekima od najznačajnijih srpskih (Katarina Ivanović, Uroš Knežević, Anastas Jovanović), ali i stranih umetnika svog doba (Jozef Krihuber, Johan Štadler, Josef Mukarovski). U nekadašnjem Velikom Bečkereku mu je januara 1849. priređen veličanstven doček ovdašnjeg srpskog stanovništva, a naš grad je i kasnije dosledno i postojano čuvao uspomenu na Knićanina.
Istraživanje za potrebe pisanja knjige vodilo je do i preko Narodnog muzeja Zrenjanin, u čijim se depoima čuva Knićaninov portret velikih dimenzija, delo ruskog umetnika Afanasija Šeloumova (1892–1983). Ova slika, nastala 1931, deo je svojevrsnog likovnog „kvarteta” koji su činili još portreti njegovih saboraca, istaknutih vođa srpskog narodnog pokreta u Revoluciji 1848/49. godine. Nepun vek kasnije, javnost će ponovo imati prilike da ove velikane srpske istorije vidi zajedno. Svakom posetiocu sleduje besplatan primerak knjige Stevan Knićanin u Velikom Bečkereku. Dobro došli!
