Srpski (SR) English (UK)     FacebookTwitter

 

NARODNI MUZEJ ZRENJANIN

Eksponati

Na stalnoj postavci Etnološkog odeljenja našeg muzeja izložen je jednobrazni drveni plug sa kolečkama. Zanatske je izrade i potiče sa teritorije Banata, s kraja 19. veka.

Ždralovi su velike, dugonoge i dugovrate ptice. Svojim izgledom podsećaju na rode i čaplјe. Prepoznatilјivo obeležje ždralova su bele pruge koje počinju kod jednog oka i mogu dosezati sve do leđa, kao i crveni, goli delovi kože na glavi i vratu. Imaju karakterističnu sivu boju perja koja je na ivici krila tamna. Perje na krilima je dugačko i iskrzano i kada su krila skloplјena prelaze preko repa, a kada se rašire dolazi do izražaja sva lepota ovih ptica. Većina vrsta ždralova živi u trajnim monogamnim zajednicama. U vreme koje prethodi parenju, ždralovi izvode svadbeni ples, koji se često naziva "ždralov ples". Ovim plesom pokazuju privrženost i raspoloženje, komuniciraju i obeležavaju teritoriju. Ljudi su oduvek bili fascinirani lepotom ždralova i njihovim specifičnim svadbenim plesom. Spominju se u mitologijama mnogih naroda, simbol su sreće i dugog života. Motiv ždrala veoma je čest u heraldici, basnama, bajkama, slikarstvu, operi i sl.

Velikobečkerečke zanatlije su počele da osnivaju svoja udruženja – cehove početkom 19. veka. Cehovi su štitili interese kako samog udruženja, tako i interese pripadnika ceha. Cehovi su imale svoje simbole – obeležja, koji su predstavljali prava remek dela zanatske veštine. Jedan od simbola zanatskog ceha je  cehovski kovčeg, takozvana lada. U njemu su se čuvali originalne privilegije, statuti, pečati, majstorske, kalfenske i šegrtske knjige, protokoli... Pred otvorenom cehovskom ladom šegrti su proglašavani za kalfe, a kalfe opet u majstore.

Lučna fibula sa polukružnom glavom i romboidnom nogom, između luka i noge ima prsten od žice kružnog preseka, sa sačuvanom iglom i mehanizmom za kopčanje. Nije isključeno da je fibula bila deo grobnog inventara. Ona pripada tzv. pontsko-podunavskom obliku, jednostavna je i neukrašena i svakako pripada najranijim oblicima lučnih fibula ovog tipa. Sačinjena je od srebra, a izrađena tehnikom livenja.

Čobani koji su od proleća do kasne jeseni čuvali stoku na pašnjacima, u svojoj dokolici izrađivali su stočarske štapove koje su često ukrašavali duborezom, opletanjem bagremovim korenom ili intarzijom. Štapovi su ukrašavani ili celom površinom ili samo u gornjem delu. Ornamentika je najčešće predstavljena u vidu kombinovanih geometrijskih motiva, sa urezanim imenom i prezimenom vlasnika (ili samo inicijalima), kao i godinom izrade. Ovako ornamentisani čobanski štapovi predstavljali su pre svega statusni simbol i korišćeni su u svečanijim prilikama. Na stalnoj postavci Etnološkog odeljenja Narodnog muzeja Zrenjanin nalazi se jedan čobanski štap iz 1936. godine.

U Zbirci primenjene umetnosti Umetničkog odeljenja čuva se više gipsanih odlivaka koji su proizvođeni u nekadašnjoj bečkerečko-petrovgradskoj kompaniji "Udovica Jakova Gutmana i sinovi". NekadašnjI kustos Muzeja Vukica Popović otkrila je ove reljefe prilikom terenskog rada i Valorizacije starog gradskog jezgra u proleće 1968. godine.

U stalnoj postavci Odeljenja istorije sporta, naši sugrađani i posetioci Narodnog muzeja Zrenjanin mogu da vide brojne medalje, pehare i druga sportska priznanja. Među njima je i osvojena zlatna medalja Snežane Pantić (rođene Perić) osvojena na klupskom šampionatu Evrope održanom 2003.godine. Takmičenje se odigralo u španskom gradu Ovijedu. Snežana Pantić (rođena Perić) je tada, zajedno sa ekipom ženske karate postave KK Dijamant, osvojila titulu klupskog šampiona Evrope.

Na stalnoj postavci Prirodnjačkog odeljenja našeg muzeja su u vidu diorame predstavljeni dermoplastični preparati životinjskih vrsta. Najvećim delom to su životinje koje su iščezle ili se danas retko mogu videti u našem okruženju. Dermoplastični preparati riba, gmizavaca i sisara postavljeni su u prostoru koji je uređen tako da predstavlja njihova prirodna staništa. U osnovi ovih preparata nalazi sežičana armatura, dok je unutrašnjost ispunjena piljevinom, slamom ili sličnim materijalom. Ono što je originalno jeste sama životinjska koža sa perjem ili dlakom kao i rožnati delovi (nokti, kandže, kljun). Izloženi preparati bili su vlasništvo nekadašnje Više pedagoške škole iz Zrenjanina.

Ikona predstavlja sliku sa likom Isusa Hristosa, Bogorodice, svetitelja, scena iz Biblije ili istorije crkve na različitim vrstama materijala. U hramovima su najčešće prikazivane ikone Isusa ili Bogorodice kao i značajni događaji iz njihovih života.

Kolekcija ikona Etnološkog odeljenja NMZ je svrstana u Zbirku duhovne kulture. Prema podacima iz dokumetacije, Odeljenje poseduje sedamnaest ikona i jednu religioznu sliku koja je uvrštena u kolekciju. Ikone su načinjene u Banatu pred sam kraj XVIII, tokom XIX i početkom XX veka, dok postoji pet ikona čije datovanje nije utvrđeno. Urađene su od različitog materijala; staklo, drvo, lim, platno, papir, veštačko cveće, svila, a religiozna slika napravljena je od kose.

Sarmatska plemena, dolazeći na prostor Panonske nizije, donose kulturne obrasce karakteristične za prostor centralne Azije. Njihova umetnost, običaji, smisao za estetiku i ukrašavanje, mešavina su tradicije centralnoazijskih stepskih plemena i stilske vrednosti pontske-helenističke kulture. Na prostorima Panonske nizije oni primaju kulturne uticaje keltskih i dačkih plemena i, zajedno sa rimskim tehnološkim i ideološkim rešenjima, stvaraju prepoznatljivu i jedinstvenu kulturnu grupu koju karakteriše pre svega nakit, odnosno raznobojne ogrlice i narukvice od perli staklene paste, ćilibara, krečnjaka, dragog i poludragog kamenja. Karakteristične su i pločaste fibule ukrašavane raznobojnim emajlom, ornamentisane metalne pojasne kopče i okovi, metalni privesci, privesci od kauri puža kao i razni ukrasi za odeću od staklene paste.

U mesecu u kojem čekamo da kalendarski stigne zima eksponat koji predstavljamo je kaljeva peć iz Zbirke primenjene umetnosti Narodnog muzeja Zrenjanin.

Eksponat meseca novembra je fotografija dobrovoljaca u srpskoj vojsci od 1916–1919. godine koja se nalazi u prvoj prostoriji stalne postavke odeljenja Novije istorije NMZ. U ovoj prostoriji prikazan je ekonomski, društveni, politički i kulturni život našeg grada i srednjeg Banata, u periodu od Austro-Ugarske nagodbe pa do početka Drugog svetskog rata.

Povodom obeležavanja 74 godine od kada je Grad Zrenjanin, 2. oktobra 1944, oslobođen u II svetskom ratu, kao eksponat meseca odabrali smo za Vas predmet koji se nalazi u stalnoj postavci NMZ posvećenoj istoriji, a radi se o kutijici od hleba nastaloj u logoru koji se nalazio u našem gradu tokom Drugog svetskog rata.

 

Eksponat za mesec septembar predstavnik je kolekcije ptica pevačica iz fonda Prirodnjačkog odeljenja Narodnog muzeja Zrenjanin i u pitanju je dermoplastični preparat gavrana (Corvus corax) koji pripada porodici vrana. Kolekcija ptica pevačica obuhvata predstavnike jedanaestporodica: drozdovi, grmuše, muharice, svračci, pliske, zebe, čvorci, vrane, strnadice, vrapci i popići.

U skladu sa avgustom, mesecom kada u izobilju ubiramo plodove leta, eksponat meseca je slika „Bogatstvo“, jedini rad Zore Petrović koji Narodni muzej Zrenjanin poseduje.

Eksponat meseca ovog puta je jedan od vrednih poklona našem muzeju koji je deo Zbirke primenjene umetnosti. U pitanju je kutija za nakit, nastala oko 1910. godine u Nemačkoj. Proizvođač je “Erhard & Sin” (Švapski Gmund, Nemačka), a stilski pripada secesijskoj obradi motiva iz starog Egipta. Kutija je poklonjena muzeju od strane petrovgradskog zlatara Mihajla Goldberga 1940. godine, koji je godinu dana kasnije streljan u Beogradu.