Srpski (SR) English (UK)     FacebookTwitter

 

NARODNI MUZEJ ZRENJANIN

Sarmatska plemena, dolazeći na prostor Panonske nizije, donose kulturne obrasce karakteristične za prostor centralne Azije. Njihova umetnost, običaji, smisao za estetiku i ukrašavanje, mešavina su tradicije centralnoazijskih stepskih plemena i stilske vrednosti pontske-helenističke kulture. Na prostorima Panonske nizije oni primaju kulturne uticaje keltskih i dačkih plemena i, zajedno sa rimskim tehnološkim i ideološkim rešenjima, stvaraju prepoznatljivu i jedinstvenu kulturnu grupu koju karakteriše pre svega nakit, odnosno raznobojne ogrlice i narukvice od perli staklene paste, ćilibara, krečnjaka, dragog i poludragog kamenja. Karakteristične su i pločaste fibule ukrašavane raznobojnim emajlom, ornamentisane metalne pojasne kopče i okovi, metalni privesci, privesci od kauri puža kao i razni ukrasi za odeću od staklene paste.

Uz muzeološki rad i bogate izložbene, pedagoške i dodatne aktivnosti Narodni muzej Zrenjanin je tokom 2018. godine nastavio međunarodnu saradnju sa institucijama u Mađarskoj. Završena je rekonstrukcija atrijuma Muzeja u okviru projekta Gradovi u fokusu Ministarstva kulture Republike Srbije i ovaj prostor svečano je otvoren za Evropsku noć muzeja. Obeleženo je 160 godina od rođenja Uroša Predića izložbom “Dakle, Vi ste taj Uroš Predić?“ i pratećim sadržajima, a izložba je potom gostovala u Galeriji SANU u Beogradu i imala rekordnu posećenost od preko 46.500 posetilaca za mesec dana.

 

Na ekspanziju, razvoj i izuzetnu prisutnost veza kao sastavnog dela tradicionalne narodne umetnosti, veliku ulogu je odigrao i ekonomski napredak koji je usledio nakon ratova. Prosperitet društva, razvoj nauke i tehnike, koji su za sobom povukli i razvoj zemljoradnje i poljoprivrenih mašina, koje su omogućile lakšu obradu zemlje, oslobodili su seosku ženu teških poslova i obezbedili joj više prostora u bavljenju drugim, tzv. ženskim poslovima.

Aktovi koji se nalaze u Likovnoj zbirci Narodnog muzeja Zrenjanin većinom pripadaju upravo grupi studija. Prilikom pregleda i odabira, nameće se utisak raznolikosti, što po odabranom izražajnom sredstvu, što po formatu, kvalitetu i, posebno, po ličnom ophođenju autora prema samom crtežu, odnosno slici. Preovlađuju tradicionalna crtačka sredstva (olovka, mastilo, tuš, kreda, ugljen), te slikarska poput ulja i akvarela.

U radu su predstavljeni rezultati izučavanja mlinova i njihovog značaja u širenju industrijalizacije na teritoriji Banata. Pažnja je posvećena mlinovima koji su se nalazili na području današnjeg Srednjobanatskog okruga, koje je u nadležnosti Narodnog muzeja Zrenjanin.

Arheološko nalazište Prkos – Crna Bara je već duže od pola veka poznato u stručnoj literaturi. Iskopavanja na tom lokalitetu, sprovedena u prvoj polovini 20. veka, nakon dve kratke istraživačke kampanje u ratnim uslovima, bila su skromnog obima. Njihovi rezultati su, međutim, nadmašili sva očekivanja istraživača, jer je utvrđeno da je Prkos višeslojno praistorijsko nalazište i srednjovekovna nekropola.

Posle atentata u Sarajevu, u krajevima Austrougarske u kojima su živeli Srbi, došlo je do provale silovite mržnje. Ona je bila podsticana i organizovana od austrougarskih vojnih i policijskih organa. To se dešavalo i u Vojvodini, (celom i srednjem Banatu) kao i u Velikom Bečkereku. Formalni oslonac za teror nad banatskim Srbima, kao i u drugim delovima Austrougarske, bio je Zakon o izuzetnim merama u slučaju rata.

Kolekcija ćilima Etnološkog odeljenja Narodnog muzeja u Zrenjaninu formirala se i nastajala uporedo sa osnivanjem samog Muzeja i Etnološke zbirke unutar njega. Iako je Muzej osnovan 1906. godine, prvi konkretniji, pisani podaci vezani za Etnološku zbirku potiču iz 1913. godine. Naime, te godine je Friđeš Grinbaum, sin velikobečkerečkog trgovca i kolekcionara Vilmoša Grinbauma, poklonio Županijskom muzeju deo kolekcije koju je ova porodica godinama prikupnjala sa istančanim ukusom. Među poklonjenim predmetima našla su se i četiri starinska ćilima

Strana 4 od 11