FacebookTwitter

lat | cir | eng

NARODNI MUZEJ ZRENJANIN

Stalna postavka

 

Stalna postavka PRIRODNJAČKOG ODELJENJA Narodnog muzeja Zrenjanin danas je smeštena na drugom spratu Muzeja. Sastoji se iz tri celine: dioramskog prikaza živog sveta Banata, trodimenzionalne postavke fosilnih ostataka iz paleontološke zbirke i postavke dermoplastičnih preparata ptica. Dioramski prikaz je savremen način izlaganja.  Dermoplastični preparati – preparirane životinje izložene su u prostoru koji je uređen tako da predstavlja njihova prirodna staništa. Ovakvim načinom prezentacije dobija se utisak trodimenzionalnosti i prirodnog okruženja izloženih eksponata. Pri odabiru eksponata za izlaganje, akcenat je stavljen na one životinje iščezle ili su ugrožene i veoma retko se sreću na našim terenima. Osnovna  ideja paleontološke postavke je bila da se fosilni ostaci izlože u tri dimenzije. Fosilizivana lobanja i kljove mamuta Mammuthus primigenius i stepskog bizona Bison priscus, postavljene su u prostoru kako bi se približno dočarala prirodna veličina ovih vrsta. Ostale kosti skeleta mamuta, stepskog bizona i džinovskog jelena Cervus megaceros, postavljene su na tlo u zemlji, kako bi se prikazao i izgled samog mesta na kome su pronađene. Procenjuje se da je starost ovih fosilnih ostataka između 10 000 i 30 000 godina. Dermoplastični preparati ptica izloženi su kao poseban segment postavke, koji prikazuje osnovne karakteristike i značaj ove klase životinja. Podeljene su u nekoliko segmenata: Grabljivice, Plovuše, Rodarice, kao i ptice iz dve značajne poklon-zbirke darodavca Emila Gladića iz Kumana i Vladimira Omčikusa iz Perleza.
 
ARHEOLOŠKO ODELJENJE svojim fondom spada među najbogatije zbirke u Srbiji. Koncepcija stalne postavke zasniva se na hronološkom predstavljanju od najstarijeg vremenskog perioda 6.400 godine pre naše ere do srednjeg veka i obuhvata sledeće epohe: neolit – starčevačka, vinčanska, potiska kultura, eneolit, bronzano doba, rimsko-provincijska kultura, sarmatska kultura, seoba naroda i srednji vek (XII-XIII vek). Na postavci je izloženo preko 500 eksponata.
 
ISTORIJSKO ODELJENJE čine zbirke starije i novije istorije, kao i Soba istorije sporta.
 
Zbirka novije istorije stalne postavke prikazuje prošlost našeg zavičaja od poslednje četvrtine XIX veka do kraja prve polovine XX veka kroz ekonomski, društveni, politički i kulturni život. Postavka se sastoji od originalnog materijala: umetničkih slika, trodimenzionalnih predmeta, originalnih dokumenata (ili njihovih faksimila i fotokopija), fotografija i drugog materijala 
 
Zbirka starije istorije obuhvata i prikazuje period od početka XIV veka, od nastanka grada, do druge polovine XIX veka. Na postavci se može videti originalni prepis Povelje Marije Terezije iz 1769. godine, kojom se u ondašnjem Bečkereku reguliše čitav društveno-ekonomski život, a koja je bila preduslov da bi Bečkerek stekao status grada. Vezano za kulturni razvoj grada značajna je izložena Povelja iz 1847. godine kojom se odobrava osnivanje štamparije u Velikom Bečkereku. Izuzetno mesto u postavci zauzimaju dobro očuvani primerci mačeva iz XI-XII veka, ukrasni predmeti, pečati, originalna zastava Torontalske županije i vatreno i hladno oružje iz XVIII i XIX veka.
 
Soba istorije sporta prikazuje istorijat sporta u našem gradu od kraja XIX veka do danas. Poseban akcenat je stavljen na olimpijske igre gde je učestvovalo (treneri, sudije i igrači) 39 naših sugrađana. Njih desetoro osvojilo je ukupno 16 medalja od toga 6 zlatnih, 3 srebrne i 7 bronzanih. Postavka Sobe sporta obuhvata oko 300 predmeta - sportske rekvizite i opremu, odličja sa takmičenja – originale i odlivke, priznanja zaslužnim sportistima i sportskim radnicima, kao i dokumenta i fotografije sportista i sportskih događaja svih nivoa – od gradskih takmičenja do olimpijada.
 
UMETNIČKO ODELJENJE obuhvata dva segmenta – likovnu i primenjenu umetnost.
 
Zbirka likovne umetnosti po značaju predstavlja jednu od najvrednijih zbirki u Vojvodini a po sadržini presek onoga što se u periodu od XVIII do kraja XX veka na umetničkom planu zbivalo u Vojvodini i šire, sa posebnim akcentom na Banat i velikobečkerečke slikarske ateljee. Najstariji eksponati likovne zbirke svrstani u stalnu postavku potiču iz prve polovine XVIII veka . Među takvim radovima od posebnog značaja su ikone Šerbana Popovića iz 1744. godine. Prateći dalje hronološki tok i u doba baroka, klasicizma, bidermajera, romantizma, realizma i u modernim pravcima XX veka pojavljuju se poznata imena kao što su: Dimitrije Popović, Nikola Nešković, Nikola Aleksić, Konstantin Daniel, Đura Jakšić, Novak Radonić, Pavle Simić, Uroš Predić, Stevan Aleksić, Aleksandar Sekulić... 
Posebnu celinu stalne postavke čine legati Uroša Predića, Tivadara Vanjeka, Zlate Markov Baranji, Ljubice Tapavički, Pauline Sudarski i Friderike Bende-Kovačev. 
 
Zbirka primenjene umetnosti čini zaokruženu celinu Umetničkog odeljenja obuhvatajući predmete sakupljene od samog osnivanja Muzeja 1906. godine. Kolekciju sačinjavaju eksponati od porcelana, fajansa, stakla, metala kao i komadi stilskog nameštaja. Ovaj deo postavke donosi presek plemićkog, ali pretežno građanskog enterijera sa predmetima pokućstva Vojvodine u vremenskom rasponu od XVIII do kraja XIX veka. Stilske osobenosti eksponata uklapaju se u barok i klasicizam sa njegovom građanskom varijantom, bidermajer stilom. Najveći broj eksponata predstavlja import, najčešće iz Austrije, Mađarske, Češke, ali i iz Nemačke, Francuske i Italije, dok je vrlo mali broj rad lokalnih radionica. 
 
Stalnu postavku ETNOLOŠKOG ODELJENJA čine tri celine: seoski enterijer, narodna nošnja i privreda. Postavka obuhvata pet prostorija u kojima je prezentovan seoski enterijer tzv. „prednjih“ ili „čistih“ odnosno gostinskih soba s kraja XIX i početka XX veka (mađarska, rumunska, slovačka i srpska soba) kao i enterijer srpske kuhinje istog perioda. U ostalim prostorijama nalaze se nošnje naroda i narodnosti srednjeg Banata, kao i predmeti povezani sa seoskim zanatima, zemljoradnjom i stočarstvom. Većina predmeta smeštena je u svoja „prirodna okruženja“ tako da posetilac dobija jasniju sliku o njihovoj upotrebnoj i estetskoj funkciji u određenom vremenu i prostoru. Zrenjaninski Narodni muzej je zavičajnog tipa i etnološka postavka pokriva područje srednjeg Banata i samim tim predstavlja suživot u kojem se ogledaju sličnosti, razlike i međusobni uticaji svih naroda koji žive na ovim prostorima.